|
Luhak nan Tuo
|
Pariangan
Adolah Sultan Sri Maharajo Dirajo mambuek kerajaan Koto
Batu di Pariangan, dengan pembantu utamo Cati Bilang
Pandai dan Datuk Suri Dirajo. Pariangan Padang
Panjang
-
8 Koto di Ateh
- Guguak - Sikaladi
- Paraingan - Padang Panjang
- Koto Baru - Sialahan
- Koto Tuo - Batu Basa
- 7 Koto di Bawah
- Galogandang
- Padang Lua
- Turawan
- Balimbiang
- Kinawai
- Sawah Kareh
- Bukik Tamusu
|
Sabalun ado 8 koto diateh dan 7
koto di bawah, nan ado hanyolah Pariangan Padangpanjang dan Sungai
Jambu.
Kemudian Dt. Suri Dirajo
maangke duo deputi lai:
- Dt. Bandaro Kayo di
Pariangan
- Dt. Maharajo Basa di Padang
Panjang
Dt. Bandaro Kayo akhirnyo
manjadi pimpinan tertinggi Lareh nan
Panjang |
|
Limo Kaum
Adolah kerajaan Dusun Tuo nan
didirikan oleh Cati Bilang Pandai, kawin dengan Puti Indo Jalito,
mandapek anak nan kamudian bagala Dt. Prapatih nan Sabatang.
- Limo Kaum Tuo :
- Dusun Tuo, Ampek Batue nan Usali didiami oleh suku:
- suku Caniago
- suku Tujuah Rumah
- suku Korong Gadang
- suku Sumagek
- Balai Batu, Limo Suku
- suku Sungai Napa
- suku Jambak
- suku Sumagek
- suku Mandaliko
- suku Bodi Supanjang
- Balai Labuah, Anam Suku
- suku Sumpu
- suku Kutianyie
- suku Mandaliko
- suku Bodi
- suku Sumagek
- suku Sungai Napa
- Kubu Rajo, Tigo Sandiang
- suku Sumagek
- suku Mandaliko
- suku Singkuang
- Kampai, Tigo Tumpuak
- suku Kampai
- suku Sumagek
- suku Balai Gamba
Klik di siko untuak mancaliak Pangulu-pangulu nan mamipin suku di ateh.
|
Namo Limo Kaum iko barasal dari
namo limo urang dan kaumnyo nan partamu mambangun dan mandiami Dusun
Tuo, yaitu:
- Indojati yaitu Cati Bilang Pandai
sandiri,
- Sangkalo,
- Sari Alam,
- Sari Dunie dan
- Reno Sudah
Suku nan partamu di limo kaum
adolah:
- Sumagek
|
Limo Kaum
salanjuiknyo dipimpin Dt. Bandaro Kuniang, disabuik
Gajah Gadang Patah Gadiang, Pucuak Bulek Bodi Caniago,
dan bakambang manjadi:
- Limo Kaum Tuo, Sambilan Koto di Dalam, Dubaleh Koto di Lua
- Tabek Sawah Tangah
- Tanjuang nan Tujuah dan Lubuak nan Tigo
Uraiannyo
- Limo Kaum Tuo
- Balai Batu, gabungan antaro Balai Batu, Dusun Tuo dan Kampai
di ateh, dipipimpin oleh Dt. Basa
- Kubu Rajo, Dt. Bandaro Kuniang
- Balai Labuah, Dt. Rajo nan Khatib
- Piliang, Dt. Tunaro
- Koto Gadis, Dt. Rajo Pangulu
- Tabek Sawah Tangah, Aluang Bunian Bodi Caniago
- Sambilan Koto di Dalam
- Tabek Boto
- Saliganda
- Baringin
- Koto Baranjak
- Bukik Gombak
- Sungai Ameh
- Ambacang Baririk
- Rajo Dani
- Lantai Batu
- Duobaleh Koto di Lua
- Silabuak
- Ampalu
- Labuah
- Parambahan
- Cubadak
- Supanjang
- Rambatan
- Padang Magek
- Ngungun
- Panti
- Pambalutan
- Sawah Jauah
- Tanjuang nan Tujuah
- Tanjuang Sungayang, manjadi Limo Kaum nan Tangah, dipimpin
Dt. Bandaro Ensuik:
- Tanjuang
- Sungayang
- Andaleh
- Baruh Bukik
- Sungai Patai
- Tanjuang Barulak
- Tanjuang Alam
- Tanjuang Bonai, manjadi Limo Kaum nan Bonsu, dipimpin Dt.
Bandaro Layok:
- Batu Bulek
- Tanjuang Bonai
- Balai Tangah
- Lubuak Jantan
- Tapi Selo
- Tanjuang Bingkuang
- Tanjuang Alai
- Tanjuang Gadang
- Lubuak nan Tigo
- Lubuak Sikarah
- Lubuak Sipunai
- Lubuak Simauang
Saluruh nagari-nagari di ateh buliah lah dikatokan manganut
sistem pemerintahan Bodi Caniago nan demokratis, dibawah pimpinan
Dt. Bandaro Kuniang di Kubu Rajo, Limo Kaum. |
Kalau dalam lareh Koto Piliang ado
Langgam nan Tujuah, maka dalam lareh Bodi Caniago ado
Tanjuang nan Tujuah dan Lubuak nan Tigo
- Tanjuang nan Tujuah
- Tanjuang Sungayang
- Tanjuang Barulak
- Tanjuang Alam
- Tanjuang Bonai
- Tanjuang Bingkuang
- Tanjuang Alai
- Tanjuang Gadang
- Lubuak nan Tigo
- Lubuak Sikrah
- Lubuak Sipunai
- Lubuak Simauang
Lubuak Sikarah di Solok, Kubuang Tigo
Baleh
Lubuak Sipunai di Sijunjuang, Koto
Tujuah
Lubuak Simauang di Talawi, Padang
Gantiang |
|
Sungai Tarab
Dt. Katumanggungan jo keluarganyo pindah dan mambuek nagari nan
akhienyo bananamo kerajaan Bungo Satangkai di Sungai Kayo
Batarok, disingkek Sungai Tarab. Untuak mamimpin nagari diangkek Dt.
Bandaro Putiah mangapaloi lareh Koto Piliang, tamasuak Batipuah
Sapuluah Koto, dan Langgam nan Tujuah.
Susuanan nagari sbb:
- Sungai Tarab Salapan Batue, nan baikua bakapalo, bakapak
radai, bagombak, bakatitiran di ujuang tujuak, sebagai nagari
inti.
- Kubu Pertahanan: 10 koto di Barat yaitu Batipuah Sapuluah
Koto, dan 10 Koto pulo di timur, yaitu limo dari Langgam nan
Tujuah.
|
|
- Sungai Tarab Salapan Batue
- Limo Batue di dalam:
- Suku Piliang Sani
- Suku Piliang Laweh
- Suku Bendang
- Suku Mandahiliang
- Suku Bodi
- Limo Batue di lua:
- Suku Bendang
- Suku Piliang
- Suku Nan Anam
- Kapak radai, ikua bakapalo, gombak, katitiran di ujuang tujuak
- Kapak Radai salapan Koto:
- Pati
- Situmbuak
- Selo
- Sumaniak
- Gunuang Medan
- Talang Tangah
- Guguak
- Padang Laweh
- Kapalo Koto
- Koto Tuo
- Pasie Laweh
- Ikua Koto
- Sijangek
- Koto Panjang
- Gombak: Koto Baru
- Katitiran di Ujuang Tunjuak: Ampalu
- Batipuah Sapuluah Koto, Harimau Campo Koto Piliang, 10 buah
benteng pertahanan :
- Pandai Sikek-Koto Laweh
- Gunuang-Paninjauan
- Jaho-Tambangan
- Sumpu-Malalo
- Pitalah-Bungo Tanjuang
- Langgam nan Tujuah (sebagian), 10 buah benteng pertahanan
pulo:
- Sungai Jambu-Labuatan, Pasak Kungkuang Koto Piliang
- Simawang-Bukik Kanduang, Medan Perdamaian Koto Piliang
- Sulik Aia-Tanjuang Balik, Cumati Koto Piliang
- Singkarak-Saniang Baka, Camin Taruih Koto Piliang
- Silungkang-Padang Sibusuak, Gajah Tongga Koto Piliang
Dari Sungai Tarab, pamarentahan Koto Piliang dilanjutkan di pusek
pamarintahan nan baru: Pagaruyuang.
|
Limo Batue di dalam:
- Dt. Rajo Mangkuto, suku Piliang
Sani
- Dt. Majo Indo, suku Piliang
Laweh
- Dt. Rajo Pangulu, suku Bendang
- Dt. Tamani, suku Mandahiliang
- Dt. Sinaro, suku Bodi
Tigo Batue di lua:
- Dt. Simarajo, suku Bendang
- Dt. Rajo Malano, suku Piliang
- Dt. Rajo Pangulu, suku Nan Anam
|
|
Pagaruyuang
Pagaruyuang labiah banyak marupokan sistem pamarintahan daripado
sistem nagari; atau bisa dikatokan sabagai suatu sistem nan
manggabuangkan nagari-nagari dan sistem nan alah ado sabalumnyo.
Adolah Nun Alam nan barasa dari Sungai Tarab, nan mamiliah tingga
dan bartapa di bukik dakek Pagaruyuang kini. Kudian daingkek urang
manjadi rajo dan banamolah karajaannyo Kerajaan Bukik Batu Patah di
Tanjuang Bungo dalam nagari Pagaruyuang.
Baliau digantikan kamanakannyo Rum Pitualo manjadi rajo.
Kamanakan nan lain, nan banamo Sari Mambang, dirajokan di Sumaniak,
kudian dipanggia Makhudum Aluang Bunian Koto Piliang. Surang lai
kamanakan, Indojani, dirajokan urang pulo di Saruaso, cikal bakal
Indomo Payuang Panji atau Anak Kunci Koto Piliang.
Ado tigo istana di Pagaruyuang:
- Istana Ateh Ujuang, di Balai Janggo, tampek basumayam Rajo
Adat
- Istana Balai Rabaa, di Gudam, tampek basumayam Rajo Alam
- Istana Ekor Rumpuik, di Kampuang Tangah, tampek basumayam Rajo
Ibadat
akan tetapi,
- Rajo Alam tingga di Pagaruyuang
- Rajo Adat tingga di Buo
- Rajo Ibadat tingga di Sumpur Kudus
Kini ado tujuah pangulu di Pagaruyang: tigo pangulu istana nan
tasabuik di ateh, dan ampek pangulu nagari, sasuai jo papatah:
nagari nan bakaampek suku.
Sidang kerajaan Pagaruyuang maliputi sabutan-sabutan nan di bawah
ko:
- Rajo nan Tigo Selo
- Tuan Gadang Di Batipuah, Harimau Campo Koto Piliang
- Basa Ampek Balai
- Langgam nan Tujuah
Babarapo catatan:
|
|
Created 03-Jan-02, modified 23-Jan-02
|